Γιατί τα δόντια είναι κίτρινα ενώ τα βουρτσίζεις; Αιτίες & Λύσεις

Στην πράξη, ο όρος «κίτρινα δόντια» περιγράφει δόντια που φαίνονται πιο σκούρα ή κιτρινωπά από το φυσιολογικό λευκό που θεωρείται αισθητικά ευχάριστο και όχι απαραίτητα δόντια που είναι «βρώμικα» ή ανθυγιεινά.

Το χρώμα επηρεάζεται από την βιολογία, ηλικία, σμάλτο/οδοντίνη, συνήθειες του ατόμου (διατροφικές, κάπνισμα, φάρμακα). Υπάρχουν όμως πάντα λύσεις ανάλογα με την αιτία.

Ας δούμε, τι είναι φυσιολογικό και πότε θέλει έλεγχο.

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ «ΚΙΤΡΙΝΑ ΔΟΝΤΙΑ» ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

Το δόντι έχει δύο βασικά στρώματα:

• Αδαμαντίνη (εξωτερικό στρώμα)  η οποία είναι φυσικά λευκή αλλά ημιδιαφανής
• Οδοντίνη (εσωτερικό στρώμα) η οποία είναι φυσικά κιτρινωπή.

Όσο πιο λεπτή ή φθαρμένη είναι η αδαμαντίνη, τόσο περισσότερο «φαίνεται» το κίτρινο της οδοντίνης.

Κύριες αιτίες κίτρινου χρώματος

• Φυσιολογική διαδικασία ηλικίας – με τα χρόνια η αδαμαντίνη λεπταίνει με αποτέλεσμα να φαίνεται περισσότερο η κίτρινη οδοντίνη (η οποία βρίσκεται κάτω από την αδαμαντίνη)
• Χρωστικές από τρόφιμα & ποτά – καφές, τσάι, κόκκινο κρασί, αναψυκτικά, κάρυ, σαφράν, φρούτα
• Κάπνισμα (μάσημα καπνού) – νικοτίνη & πίσσα διεισδύουν στην επιφάνεια
• Poor oral hygiene
• Ορισμένα φάρμακα (π.χ. τετρακυκλίνη)
• Γενετικοί παράγοντες – κάποιοι άνθρωποι έχουν φυσικά πιο κίτρινα δόντια

Πρέπει να σημειώσουμε ότι κίτρινα δόντια, δεν σημαίνει και χαλασμένα δόντια. Ένα δόντι μπορεί να είναι απολύτως υγιές αλλά πιο κίτρινο στο χρώμα.

Τι μπορεί να γίνει

• Teeth Cleaning & αποτρύγωση (αφαίρεση  τρυγίας), αφαιρεί επιφανειακές χρωστικές
• Λεύκανση δοντιών, αλλάζει το εσωτερικό χρώμα του δοντιού
• Όψεις ρητίνης ή πορσελάνης, για πιο έντονη ή μόνιμη αισθητική αλλαγή

Η ΦΥΣΙΚΗ ΑΠΟΧΡΩΣΗ – ΑΔΑΜΑΝΤΙΝΗ (ΣΜΑΛΤΟ) vs ΟΔΟΝΤΙΝΗ

Το τελικό χρώμα που βλέπουμε στα δόντια δεν είναι καθαρά “λευκό”, αλλά το αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης δύο διαφορετικών στρωμάτων.

1. Σμάλτο (αδαμαντίνη)

• Είναι το εξωτερικό στρώμα του δοντιού
• Έχει λευκή–υπόλευκη απόχρωση
• Είναι ημιδιαφανές  
• Το πάχος του διαφέρει από άτομο σε άτομο
• Όσο παχύτερο και πιο υγιές είναι το σμάλτο, τόσο πιο φωτεινό φαίνεται το δόντι.

2. Οδοντίνη

• Βρίσκεται κάτω από το σμάλτο
• Έχει κιτρινωπή έως υποκίτρινη απόχρωση
• Είναι πιο συμπαγής και λιγότερο διαφανής
• Καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τη βασική απόχρωση του δοντιού
• Η οδοντίνη είναι ο λόγος που τα φυσικά δόντια ποτέ δεν είναι κατάλευκα.

Πώς συνδυάζονται

Το σμάλτο λειτουργεί σαν «φίλτρο» ενώ η οδοντίνη δίνει το υπόβαθρο χρώματος

Αν το σμάλτο λεπτύνει λόγω ηλικίας, τριβής, κατανάλωσης όξινων, τότε η φθορά του είναι μεγαλύτερη και το κίτρινο της οδοντίνης γίνεται πιο εμφανές

Κλινική σημασία

• Η λεύκανση επηρεάζει κυρίως το χρώμα της οδοντίνης
• Ο καθαρισμός αφαιρεί μόνο επιφανειακές χρωστικές του σμάλτου

Σε έντονες δυσχρωμίες, λύσεις όπως:

• όψεις ρητίνης
• όψεις πορσελάνης

καλύπτουν οπτικά την οδοντίνη

Η ΗΛΙΚΙΑ & Η ΦΥΣΙΚΗ ΦΘΟΡΑ

Με την πάροδο του χρόνου, τα δόντια αλλάζουν φυσιολογικά — ακόμη κι όταν η στοματική υγιεινή είναι άριστη. Αυτές οι αλλαγές επηρεάζουν κυρίως το χρώμα, τη διαφάνεια και τη φωτεινότητά τους.

Τι συμβαίνει με την ηλικία

1. Λέπτυνση του σμάλτου

Το σμάλτο φθείρεται σταδιακά από:

• μάσηση
• κακή τεχνική βουρτσίσματος
• όξινες τροφές & ποτά
• Γίνεται πιο λεπτό και πιο διαφανές

 2. Σκούρυνση της οδοντίνης

Η οδοντίνη:

• παχαίνει με τα χρόνια
• αποκτά πιο σκούρα απόχρωση
• Πρόκειται για βιολογική αντίδραση του δοντιού στην ηλικία
• Ακόμη και με άθικτο σμάλτο, το δόντι φαίνεται πιο κιτρινωπό.

3. Μικρορωγμές & επιφανειακή φθορά

• Δημιουργούνται μικρορωγμές στο σμάλτο
• Σε αυτές παγιδεύονται χρωστικές (καφές, τσάι, κάπνισμα)
• Το δόντι χάνει τη «λάμψη» του και φαίνεται θαμπό.

 Τι ΔΕΝ σημαίνει η αλλαγή χρώματος

Δεν σημαίνει απαραίτητα:

• τερηδόνα
• κακή στοματική υγιεινή
• αμέλεια

 Τι μπορεί να βοηθήσει

• Επαγγελματικός καθαρισμός για την απομάκρυνση επιφανειακών χρωστικών
• Σωστή τεχνική βουρτσίσματος
• Λεύκανση η οποία φωτίζει το χρώμα της οδοντίνης
• Συντηρητικές αισθητικές αποκαταστάσεις όταν χρειάζεται και είναι φυσικά εφικτό

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΠΟΥ «ΒΑΦΟΥΝ» ΤΟ ΣΜΑΛΤΟ

Το σμάλτο, αν και σκληρό, είναι πορώδες σε μικροσκοπικό επίπεδο. Αυτό σημαίνει ότι ορισμένες ουσίες μπορούν να προσκολληθούν ή να διεισδύσουν στην επιφάνειά του, αλλοιώνοντας σταδιακά το χρώμα των δοντιών.

Τρόφιμα & ποτά με έντονες χρωστικές

Υψηλού κινδύνου

• Coffee
• Μαύρο & πράσινο τσάι
• Red wine
• Αναψυκτικά τύπου cola
• Ενεργειακά ποτά

Μέτριου κινδύνου

• Σάλτσες (σόγια, βαλσάμικο, ντομάτα)
• Μπαχαρικά (κουρκουμάς, πάπρικα)
• Beets
• Μούρα (blueberries, cranberries)

 Συνήθειες που επιβαρύνουν

• Κάπνισμα, νικοτίνη & πίσσα δημιουργούν επίμονες κίτρινες–καφέ χρωστικές
• Συχνή κατανάλωση όξινων, μαλακώνουν προσωρινά το σμάλτο, διευκολύνοντας τη χρώση
• Κακή ενυδάτωση με αποτέλεσμα λιγότερο σάλιο και λιγότερη φυσική «αυτοκαθαριζόμενη» δράση

 Πρακτικές συμβουλές πρόληψης

• Πιες χρωστικά ποτά και καφέ με καλαμάκι
• Ξέπλυνε με νερό μετά
• Περίμενε τουλάχιστον 20 λεπτά πριν το βούρτσισμα μετά από όξινα
• Κάνε επαγγελματικό καθαρισμό τακτικά

ΛΕΥΚΑΝΤΙΚΕΣ ΟΔΟΝΤΟΚΡΕΜΕΣ & ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΙ – ΤΙ ΚΑΝΟΥΝ & ΤΙ ΔΕΝ ΚΑΝΟΥΝ

Υπάρχει συχνά σύγχυση γύρω από το τι μπορούν πραγματικά να προσφέρουν οι λευκαντικές οδοντόκρεμες και ο επαγγελματικός καθαρισμός. Ας το ξεκαθαρίσουμε όχι με επιστημονικούς όρους, αλλά απλά.

 Λευκαντικές οδοντόκρεμες

Τι κάνουν

• Αφαιρούν επιφανειακές χρωστικές από καφέ, τσάι, κάπνισμα
• Βελτιώνουν τη φωτεινότητα του σμάλτου
• Διατηρούν το αποτέλεσμα μετά από καθαρισμό ή λεύκανση

Τι ΔΕΝ κάνουν

• Δεν αλλάζουν το φυσικό χρώμα του δοντιού
• Δεν επηρεάζουν την οδοντίνη
• Δεν μπορούν να μετατρέψουν κίτρινα δόντια σε λευκά

Επαγγελματικός καθαρισμός

Τι κάνει

Αφαιρεί:

• τρυγία (πέτρα)
• πλάκα
• εξωγενείς χρωστικές
• Επαναφέρει το φυσικό χρώμα των δοντιών
• Κάνει το χαμόγελο να φαίνεται πιο καθαρό & φωτεινό

Τι ΔΕΝ κάνει

• Δεν είναι λεύκανση
• Δεν αλλάζει το εσωτερικό χρώμα του δοντιού
• Δεν ξεπερνά τη φυσική απόχρωση του ατόμου

Οπότε θα πρέπει να έχουμε ρεαλιστικές προσδοκίες τόσο από τις οδοντόκρεμες όσο και για την λεύκανση. Τα αποτελέσματα για των δύο επιλογών δεν είναι πάντα εμφανή σε όλους τους ανθρώπους.

ΠΟΤΕ ΕΧΕΙ ΝΟΗΜΑ Η ΛΕΥΚΑΝΣΗ & ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ

Πότε έχει νόημα η λεύκανση

• Κίτρινη ή καφετιά απόχρωση από: καφέ, τσάι, κόκκινο κρασί, κάπνισμα
• φυσική γήρανση του σμάλτου
• Πριν από αισθητικές αποκαταστάσεις (π.χ. όψεις ρητίνης ή πορσελάνης, ώστε να επιλεγεί πιο ανοιχτή απόχρωση)
• Όταν τα δόντια είναι υγιή χωρίς τερηδόνες και χωρίς ενεργή ουλίτιδα / περιοδοντίτιδα

Πότε ΔΕΝ έχει αποτέλεσμα ή χρειάζεται άλλη λύση

• Όταν υπάρχουν στεφάνες, γέφυρες, όψεις, σφραγίσματα, τα οποία δεν λευκαίνουν (ίσως χρειαστεί αντικατάσταση)
• Ενδογενείς δυσχρωμίες από τετρακυκλίνες, φθόριο. Η λεύκανση έχει περιορισμένο αποτέλεσμα και συχνά προτείνονται όψεις
• Έντονη ευαισθησία δοντιών,  απαιτείται πρώτα έλεγχος & προετοιμασία

Επιλογές λεύκανσης

• Λεύκανση στο ιατρείο (in-Office)

Διάρκεια: ~90–120 λεπτά

Άμεσο αποτέλεσμα (2–4 τόνοι), ανάλογα με το αρχικό χρώμα & την ποιότητα των δοντιών 

Υψηλός έλεγχος & ασφάλεια

Ιδανική για όσους θέλουν γρήγορο αποτέλεσμα

• Λεύκανση στο σπίτι με νάρθηκες

Εξατομικευμένοι νάρθηκες

Διάρκεια 7–14 ημέρες ή και περισσότερο, ανάλογα με το αρχικό χρώμα & την ποιότητα των δοντιών

Πιο ήπια & σταδιακή

Πολύ καλή σταθερότητα στο χρόνο, ανάλογα με τις διατροφικές συνήθειες του καθενός

• Συνδυαστική μέθοδος 

Ιατρείο & σπίτι

Το καλύτερο αισθητικό & μακροχρόνιο αποτέλεσμα

Η πιο συχνά προτεινόμενη επιλογή

Η λεύκανση πρέπει να γίνεται κάτω από οδοντιατρική επίβλεψη

ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΗΣΥΧΗΣΕΤΕ

Η αλλαγή χρώματος δεν είναι πάντα αθώα. Υπάρχουν περιπτώσεις που αποτελεί ένδειξη σοβαρού προβλήματος και δεν πρέπει να καθυστερεί ο οδοντιατρικός έλεγχος.

1. Ένα μόνο δόντι γίνεται γκρι ή σκούρο

• Μπορεί να είναι ισχυρή ένδειξη νέκρωσης του νεύρου

Συχνά σχετίζεται με:

• παλιό χτύπημα (ακόμα κι αν έγινε χρόνια πριν)
• βαθιά τερηδόνα
• παλιά αποκατάσταση
• Μπορεί να μην πονάει καθόλου.

2. Αλλαγή χρώματος μετά από τραυματισμό

• Ακόμα και χωρίς πόνο
• Ακόμα και αν πέρασαν μήνες ή χρόνια
• Απαιτεί ακτινογραφικό έλεγχο & παρακολούθηση

3. Γρήγορη ή ξαφνική σκουρόχρωση

• Δεν θεωρείται φυσιολογική

Μπορεί να υποδηλώνει:

• αιμορραγία μέσα στο δόντι
• φλεγμονή πολφού

4. Αλλαγή χρώματος μαζί με πόνο ή ευαισθησία

• Συνδυασμός που δεν αγνοείται
• Πιθανή ενεργή φλεγμονή ή απόστημα

5. Αλλαγή χρώματος κοντά στα ούλα

• Μπλε-γκρι ή σκούρα γραμμή

Πιθανή:

• διαρροή παλιάς αποκατάστασης
• τερηδόνα
• περιοδοντικό πρόβλημα

6. Δόντι που «κιτρινίζει» έντονα σε σχέση με τα άλλα

Πιθανή:

• απώλεια σμάλτου
• ρωγμή
• έντονη αποτριβή

7. Αλλαγή χρώματος σε παιδί

• Πάντα χρειάζεται έλεγχο, ειδικά μετά από πτώση
• Το νεύρο μπορεί να νεκρωθεί χωρίς να υπάρχει πόνος

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Συμπεραίνουμε ότι δεν φταίει πάντα η καθαριότητα του στόματος για την αλλαγή του χρώματος στα δόντια. Η αλλαγή στο χρώμα έχει βιολογική βάση και υπάρχουν λύσεις ανάλογα με την αιτία. 

Έτσι ο οδοντίατρος με 

• Κλινικό και
• Ακτινογραφικό έλεγχο

Μπορεί να κάνει την διάγνωση της αιτίας και την απαιτούμενη θεραπεία (απονεύρωση, εσωτερική λεύκανση, όψη ή στεφάνη – ανάλογα).